Religia jest systemem wierzeń i praktyk określającym relację między Bogiem (bóstwem) a człowiekiem. Wielość religii (na świecie istnieje około 10 tysięcy wyznań) wskazuje na potrzebę koncentrowania się ludzi wokół poczucia świętości. Książka Waltera Vogla jest zestawieniem i szczegółowym opisem jedenastu ojców wielkich religii. Obok tych, którzy zapoczątkowali istnienie religii znaczących i po dziś dzień kształtujących „oblicze świata”, znaleźli się założyciele, mający mniejszą ilość wyznawców, i to w niektórych tylko regionach świata. Obok religii znanych każdemu (chrześcijaństwo, judaizm, islam i buddyzm) przedstawione zostały te, o których z pewnością niewielu słyszało. Znajomość ogólnych pojęć posiadanych przez czytelnika zostaje wzbogacona o takie autorytety, jak: Echnaton, Zaratustra, Konfucjusz, Laozi, Mani, Guru Nanak oraz Baha Allah. Wśród wymienionych założycieli znaleźli się ludzie różnych stanów i statusu społecznego. Wszyscy oni poprzez swoje nauczanie pragnęli zaszczepić w idących za nimi wyznawcach te wartości, które dla nich samych miały zasadnicze znaczenie. Rozważania stanowiące próbę odpowiedzi na pytanie: „Co pozostało z poszczególnych religii?” dają czytelnikowi czas na refleksje. Jednolity układ charakteryzujący budowę kolejnych rozdziałów, jest elementem w dużej mierze pomagającym odnalezienie poszukiwanych informacji. Jeżeli czytelnika interesuje porównanie życia i doktryny poszczególnych twórców wielkich religii, owa jednolitość ułatwia zadanie. Autor rozpoczyna każdy rozdział od podania życiorysu założyciela. W wielu miejscach Walter Vogel umieścił oryginalne teksty lub cytaty z wczesnych pism danej religii (zastosowane zostały jednak zasady współczesnej ortografii). Oprócz życiorysów założycieli, w kolejnych rozdziałach znalazły się tablice chronologiczne, przytoczone są ważne pojęcia i źródła, po czym przedstawiony jest rys historyczny i doktryna. Na końcu nakreślono aktualne stanowisko poszczególnych religii w czasach współczesnych. Książka „Ojcowie religii” skierowana jest do ludzi wierzących oraz tych, którzy umiejscawiają siebie w gronie ateistów. Dzięki jej lekturze czytelnik nauczy się rozróżniania systemów wierzeń i nurtów religijnych, a także nabierze szacunku do wyznawców Boga (bóstwa) religii innej, niż ta, której sam jest przedstawicielem. Podana literatura jest bardzo bogata, jednak niestety – z niewielkimi tylko wyjątkami – obcojęzyczna. Nie pozwala to czytelnikowi (z pominięciem fachowców w opisywanej dziedzinie) sięgnąć po uzupełniające pozycje specjalistyczne. Całość napisana jest w sposób jasny i przejrzysty, nakreślający encyklopedyczny zarys jedenastu wielkich religii. Warto po nią sięgnąć, by z jednej strony pogłębić ogólną wiedzę dotyczącą różnych wyznań, z drugiej zaś umocnić się w dotychczas wyznawanej wierze.

Co ma wspólnego antyczny faraon Echnaton z wiarą w Jedynego Boga? Albo czy zastanawiałeś się kiedyś: gdzie pochowano Mojżesza? Pytań powstaje zapewne wiele, bowiem ludzie chcieli od dawna poznać wiele szczegółów dotyczących głównych religii, a z pomocą tym wszystkim osobom przychodzi pozycja pt. ,,Ojcowie religii”, którą napisał Walter Vogel Pierwsze co wpada w oczy podczas lektury to fakt, że autor włożył wiele pracy w to, aby opisać niezbędne szczegóły dotyczące poszczególnych religii. Zrobił to jednak na przykładzie ich założycieli lub postaci, które są bezpośrednio związane z danym wierzeniem i to dzięki nim nowe poglądy i wyznania rozszerzyły się po świecie. I tak obok żywotów Jezusa Chrystusa, Mojżesza, Buddy i Mahometa, mamy także źródła nauk religii, ich pochodzenie, naukę oraz współczesne funkcjonowanie. Autor pisze z pełnym szacunkiem o każdej religii, w taki sposób, aby każde wyznanie potraktować poważnie i wskazać jego główne elementy. Pisarz nie neguje danej religii i nie nakazuje przejścia na chrześcijaństwo. Vogel wskazując na wiarę w Jezusa, mówi o silnych dowodach na prawdziwość i słuszność tej religii, ale nie wytyka niczego wyznawcom np. buddyzmu. Jego rolą jest tylko opisanie poszczególnych wyznań, aby ktoś zainteresowany w sposób szybki i czytelny odnalazł nurtujące pytania, pogłębił swą wiedzę lub po prostu czegoś nowego się dowiedział. Autor pokazuje w tym celu także biografie założycieli, ale wskazując w nich te elementy, które są niezwykłe (dopowiedziane przez ludzi lub uwiecznione w wielu pismach na podstawie np. życiorysu Buddy), a także i te realne. Walter Vogel odpowiada na wiele nieścisłości i pokazuje to, co zostało dodane do danej religii przez tradycję ustna ludzi lub w jakiś inny sposób, a nie występowało pierwotnie u wyznawców wyznawców choćby wschodnich religii. Ludzie od zawsze wierzyli w Boga stojącego ponad nimi i od zawsze pragnęli Jego obecności. W książce jest to ważne, że widać w niej jasno to, że wszystkie religie wierzą w Jednego Boga (wyjątkiem jest tu buddyzm i kilka tych pobocznych wyznań), choć ma On inne imię. Zarówno Żydzi, wyznawcy proroka Mahometa, jak i chrześcijanie – ich wszystkich łączy chociażby Stary Testament. Książka ta świetnie prezentuje 4 największe religie oraz ponad 5 mniejszych, ale także popularnych. Myślę, że to pozycja dla ciekawych świata, bo tak jak trzeba znać główne kierunki filozoficzne, nurty w sztuce, najważniejsze dzieła kanonu literatury, to tak samo wykształcony człowiek musi orientować się w największych religiach wyznawanych na świecie.

Styk wiedzy i wiary jest zawsze bardzo subtelny, delikatny, umowny – nasza ludzka natura nie bardzo lubi wierzyć. W końcu nie po to odkrywaliśmy świat, nie po to inwestujemy ogromne pieniądze w naukę i badania, żeby nie wiedzieć. Wręcz przeciwnie. Lubimy to uczucie zaspokojonego głodu wiedzy. Co ciekawe, to uczucie towarzyszy nam już od najwcześniejszych dziecięcych lat. Najpierw badaliśmy wszystko za pomocą dotyku i smaku, potem głód wiedzy wzmagał się, zaspokajany jednak przez rodziców i opiekunów. Nie lubimy wierzyć „na słowo”. Wolimy sprawdzić, przekonać się, jak jest naprawdę. Jaki jest więc sens wiary w Boga? Nie możemy Go zobaczyć, zbadać, doświadczyć ludzkimi zmysłami. Nie mamy nawet pewności, że istnieje. Jednakże dla bardzo wielu osób właśnie wiara jest sensem i treścią ludzkiej egzystencji, to ona wypełnia pustkę w naszym życiu. Zatem, pojawia się pytanie, dlaczego wierzymy? Z jakiego powodu chodzimy do Kościoła, modlimy się? Kto „wymyślił” religie i wierzenia? Czy po to, żeby zaspokoić samotność człowieka we wszechświecie? Czy miało to głębszy sens? Czy istnieje jeszcze prawdziwa wiara, czy może pozostała już tylko propaganda, namiastka, chęć zaspokojenia ludzkich pragnień i marzeń? Od czego się to wszystko zaczęło? Nie istnieje jedna, jedynie słuszna i obowiązująca religia, choć wielu może się to nie spodobać. W różnych częściach świata rozpowszechniły się różne wierzenia: judaizm, chrześcijaństwo, buddyzm, hinduizm czy islam. Różni je wiele szczegółów, dogmatów, zwyczajów, jednak wszystkie religie mają pewne punkty wspólne – miłość bliźniego, pokój, nawoływanie do modlitwy, zaufanie Bogu. Każda religia rodziła się i powstawała inaczej – w różnych warunkach, okolicznościach, każda miała swojego założyciela – proroka lub charyzmatycznego przywódcę. Jednak bardzo często w takich momentach pojawia się zasadnicze pytanie: jak i w jakich okolicznościach rodziły się te religie? Kto tworzył ich kodeksy i zasady? Kim byli owi charyzmatyczni przywódcy, czy istnieli naprawdę? Na te i wiele innych pytań odpowiedź można znaleźć w książce Waltera Vogla „Ojcowie religii”. To kompendium niewielkich rozmiarów, wydane nakładem Wydawnictwa Święty Wojciech. Przyjemna, mała i lekka lektura, idealna na poranną podróż do pracy środkami komunikacji miejskiej lub na długi jesienny wieczór. Może nie jest to wciągająca i pasjonująca powieść, a raczej mały leksykon wiedzy, zawierający najistotniejsze informacje o powstawaniu i założycielach wielkich religii. Słowo leksykon zawsze budzi małe rozczarowanie wśród potencjalnych czytelników, jednak pragnę zapewnić, że nie jest to typowy słownik. To raczej próba zaspokojenia głodu wiedzy o pochodzeniu wielkich religii i jej poszczególnych odmian. Przydatna zarówno dla tych, którzy po prostu chcieliby dowiedzieć się czegoś więcej, jak i dla osób, które pisząc pracę lub artykuł naukowy, potrzebują konkretnych informacji oraz danych. Ta niewielka książka stosunkowo szybko przenosi czytelnika w dawne czasy, w których żył Mojżesz, Budda, Mahomet czy Jezus Chrystus. Dzięki niej możemy bliżej przyjrzeć się ich działalności, zwyczajom, czasom, w których przyszło im żyć. To syntetyczna, wiarygodna wiedza w pigułce, przekazana w niezwykle ciekawy i wciągający sposób, napisana interesująca zarówno dla przeciętnego czytelnika, jak i bardziej wymagające osoby, które mogą potrzebować dokładnych i precyzyjnych informacji. To przede wszystkim doskonały sposób na spojrzenie z boku na własną religię i wiarę, może nawet oczyma jej założyciela. To szansa na przeniesienie się w odległe, często zapomniane, czasy i miejsca. To wiedza, niejako wyłuskana, z przekazów, legend i zapisków, informacje, które zostały sprawdzone i zweryfikowane. Czy warto przeczytać? O tym każdy powinien zadecydować sam. Z pewnością nie jest to pozycja dla miłośników powieści sensacyjnych i kryminalnych, chociaż czasem można znaleźć w niej ciekawe wątki, pasujące nawet do fabuły powieści kryminalnej. To książka doskonała zwłaszcza dla tych, którzy pragną dowiedzieć się czegoś więcej o swojej religii i jej założycielu, choćby po to, żeby żyć pełniej i bardziej świadomie. Jan Makowski