Chrześcijanie w Strefie Gazy. Zapomniana historia

Spis treści

Słowo łacińskiego patriarchy Jerozolimy — 7

Wstęp

1. „Miasto w Kanaanie”

Gaza w czasach przedchrześcijańskich

2. „Odznaczał się w różnorodnych, o wyznawanie staczanych walkach”

Początki chrześcijaństwa w Gazie

3. „Marnas został zwyciężony przez Chrystusa”

Chrystianizacja Gazy

4. „Za cóż uważacie klasztory?”

Wspólnoty monastyczne w Gazie w V i VI wieku

5. „Miasto miłujące muzy”

Szkoła retoryki w Gazie

6. „Wspaniałe i piękne miasto”

Ślady archeologiczne z okresu wczesnochrześcijańskiego w regionie Gazy

7. „Święci żołnierze Chrystusa”

Okres wczesnomuzułmański

8. „Odbudować prastare miasto Gaza”

Okres wypraw krzyżowych

9. „Miasto położone w pięknym, wdzięcznym miejscu”

Późne średniowiecze i wczesna nowożytność

W okresie wczesnochrześcijańskim Gaza była znana nie tylko z życia monastycznego. Już w czasach rzymskich odbywały się tam igrzyska organizowane na wzór tych w Olimpii. Były one tak ważne, że wspierał je finansowo sam cesarz. Do typowych dyscy­plin zaliczały się brutalny pankration (dosł. „walka prowadzona na wszelkie sposoby, połączenie boksu i zapasów) oraz konkursy krasomówcze.

Te ostatnie korespondowały z prestiżem, którym Gaza cieszy­ła się z powodu swojej szkoły retoryki. Do Bejrutu udawano się, aby zdobyć pierwszorzędne wykształcenie prawnicze, natomiast do Gazy – by zgłębiać sztukę przemawiania. Retoryka należała wprawdzie do sztuk wykładanych w starożytności we wszyst­kich szkołach, ale Gaza słynęła z wybitnych nauczycieli, którzy dbali o dalsze doskonalenie opanowanych umiejętności. Istot­nie, zdolność pięknego przemawiania była przydatna nie tylko w wielu zawodach – wystąpienia mówców służyły również roz­rywce. Jako „warsztat elokwencji” określił Gazę już retor Liba­nusz, a jeszcze za czasów Justyniana Wielkiego w VI wieku miasto nazywano philómousos – „miastem miłującym muzy”. Niejaki Zosimos z Gazy wydał tam nawet swoisty „leksykon retoryki”. Do przedmiotów nauczanych w tutejszych szkołach należało również prawo (a w związku z tym zapewne i łacina) oraz gramatyka, logika i filozofia. Miasto posiadało też znaczącą bibliotekę.